Hipofiz Hastalıkları Ve Tedavi Yöntemleri

Mayıs 17th, 2011 DahiliyeEndokrinolojiNörolojiOnkoloji 17 Comments
Hipofiz Hastalıkları Ve Tedavi Yöntemleri

Hipofiz Hastalıkları Ve Tedavi Yöntemleri:

Hipofiz Nedir? Ne işe yarar?


Hipofiz 0.5 gram ağırlığında bir endokrin(hormon salgılayan) bezdir. Hipofiz glandı sella tursika içersinde yeralmakta ve diyafragma sella adında dura mater kılıfı ile örtülüdür. Üstünde beyinde görme sinirleri olan optik kiazma, altında sfenoidal sinüsler,dışında kavernöz sinüsler yer alır. Hipofizin ana görevi salgıladığı hormonlarla hayatın devamlılığını sağlamaktır. 0.5 gram gibi küçük bir bez olmasına rağmen salgılarının işleviyle vücudun en önemli bezidir. Büyüme,gelişme,kas kontraksiyonu,su dengesi,gebelikte süt gelmesi,sexual fonksiyonlar,şeker dengesi,sodyum dengesi,kortizol dengesi,cinsel organların gelişimi ve fertilite gibi 100’lerce vücut için hayati öneme sahip mekanizmayı bu bezden vücuda salgılanan hormonlar idame ettirtir. Bu bezde yaşanabilecek ufak bir hastalık yada patoloji klinik olarak kendini çok gürültülü semptomlarla dile getirir.

Hipofiz Hangi Hormonları Salgılar? Hipofiz kaç kısıma ayrılır ?

Hipofiz anteriyor hipofiz ve posterior hipofiz olmak üzere 2 ye ayrılır.
Hipofiz başlıca salgıladığı hormonlar (Anterior Kısımdan):
1-GH(Growth Hormon,Büyüme hormonu)
2- PRL( Prolaktin )
3- TSH ( Tiroid Stimulan ( Salgılatıcı) Hormon)
4- LH ( Lutein Hormom)
5- FSH ( Folikül Stimüle edici Hormon)
6- ACTH ( Adrenokortikotropik Hormon)
Hipofizin başlıca salgıladığı hormonlar ( Posterior Kısımdan):
1- Vasopressin (ADH)
2- Oksitosin

Bu Hormonlar Ne İşe Yarar ? Eksikliğinde Fazlalığında hangi belirtiler Görülür ?
Bu hormonların vücut dengesi için belirli aralıklar içerisinde olması gerekmektedir. Eksikliklerinde ve fazlalıklarında vücutta çeşitli semptomlar ortaya çıkar. Bu hormonlar genelde hedef organa ilgili hormonu salgılatmakla yükümlüdürler, örneğin böbrek üstü bezlerinden kortizol salgılatmak gibi.
Hipofiz Hormonlarının Eksikliğinde ve fazlalığında neler Görülür?

GH Fazlalığında Görülecek Semptomlar ve Tanımlar:

Çocukluk çağında gigantizm( devlik ),yetişkinde akromegali’ye yol açar. Eğer yüksek düzeylerde adolesan ( bluğ ) çağında başlar ve yetişkin dönemde devam ederse her ikisi birden görülür. Bu hastalarda hipogonadizm ( üreme organ ve dokularında ) gelişmeme çok sık görülür. En sık semptom aşırı terlemedir. Baş ağrısı ve eklem ağrıları sık görülür. El ve ayaklarda akral büyüme ( ayak numarasını büyümesi) ve yüz bulguları ( çenenin ilerde olması,burun ve dudak büyümesi,frontal bombelik ) en erken dikkat çeken bulgulardır. Kemik ve eklemlerde osteoartrit görülebilir. Halsizlik,aşırı terleme,ışığa duyarlılık,kaslarda güçsüzlük,eklem ağrıları,ses değişkliği, baş ağrısı, libido azalması, aşırı kıllanma görülebilecek diğer semptomlar arasındadır.

GH Eksikliğinde Görülecek Semptomlar ve Tanımlar:

Çocuklarda Dwarsim’e ( cücelik ) yol açar. Boy uzaması minimal olacağı için boyda kısalık görülür. Erişkinlerde ise kronik yorgunluk sendromuna yol açabilir. Genelde erişkinler kliniğe LH /FSH eksikliğiyle başvurmaktadırlar.

PRL ( PROLAKTİN) Fazlalığında Görülecek Semptom ve Tanımlar:

En erken kinik olarak semptom veren hipofizin hastalığıdır. Kadınlarda adet görememe ve memeden süt gelmesi ile karakterizedir. Erkekte libido kaybı ( cinsel isteğin azalması ) ve kısırlık görülür. Genellikle baş ağrısı ve görme bozukluğu ön plana çıkar.

PRL ( PROLAKTİN ) Eksikliğinde Görülecek Semptom ve Tanımlar:

Erkeklerde eksikliğinin bilinen bir etkisi bulunmamaktadır. Gebelerde doğum sonrası aşırı kanama ile oluşan Sheehan Sendromuyla birlikte görülür. Gebelerde prolaktin eksikliğine bağlı süt gelmeme bilinen en büyük bulgusudur.

TSH ( Tiroid Stimüle Edici Hormon ) Fazlalığında Görülecek Semptom ve Tanımlar:

Tiroid dokusunda iyot alımını ve T3,T4 senteziini artırır. Periferdeki T4-T3 dönüşümünü etkilemez, sekonder hipertiroidiye neden olur. (Bknz. Hipertiroidi)

TSH ( Tiroid Stimüle Edici Hormon ) Eksikliğinde Görülecek Semptom ve Tanımlar:

Tiroid dokusunda iyot alımını ve T3,T4 salınımını azaltır. Sekonder hipotiroidiye neden olur. (Bknz. Hipotiroidi)

LH ( Luteizan Hormon ) / FSH ( Folikül Stimüle Edici Hormon) :

LH erkeklerde leyding hücrelerinden testesteron üretimini stimüle(artırır) eder. FSH ile birlikte sperm olgunlaşmasını sağlar. Kadın yumurta atılımını sağlar.
FSH erkekte testis büyümesini sağlar,sertoli hücrelerine etki ederek androjen bağlayan hormon sentezini artırır, kadında yumurta gelişmesini sağlar.

ACTH ( Adrenokortikotropik Hormon ) Eksikliğinde Görülecek Semptom ve Tanımlar:

Böbreküstü bezlerinden salgılanan kortizol hormonun salınımını azalması sonucunda hipokortizolizm gelişir. Hastada belirgin solukluk gözlenir.

ACTH (Adrenokortikotropik Hormon ) Fazlalığında Görülecek Semptomlar ve Tanımlar:

Kortizol artmına bağlı CUSHİNG sendromu görülür. Hipofiz’in aşırı ACTH salgılamasına bağlı olarak gelişen hastalığa ise CUSHİNG HASTALIĞI denir. Cushing hastalığı endojen hiperkortizolizimin en sık sebebidir. Bu hastalarda santral obezite,hipertansiyon,adet görememe,libido azalması,aydede yüzü,deri incelmesi,purpuralar,kas güçsüzlüğü,ciltte kararma,mantar infeksiyonları,yara iyileşmesinde gecikme görülür.

Vazopressin ( ADH ) Eksikliğinde Görülecek Semptomlar ve Tanımlar:

Antidiüretik hormonun fonksiyonel olamaması nedeniyle vücuttan fazla miktarda su kaybı vardır. ADH’ın eksikliği ya da ADH’a karşı rezistants vardır. Bu durumda hastada çok su içme, çok idrar çıkartma, ve idrar renginde açılmayla kendini gösterir.Diabetis İNSİPİTUS hastalığıyla karakterizedir, bu hastalar GÜNDE 5 ila 20 litre su içerler. Hastalarda aşırı susama hissi oluşur. Eğer bu miktarlarda su içmezlerse hipernatremiye ( kanda sodyumun yükselmesi) bağlı konfüzyon ve koma gelişebilir. Yaşlılarda susama hissi bozukluğu olabileceği için bu durumda hasta konfüzyon ile kliniğe başvurabilir. Tedavisi tuz kısıtlanır ve hastada DDAVP ( desmopressin ) başlanır.

Vazopressin ( ADH ) Fazlalığında Görülecek Semptomlar ve Tanımlar:

Uygunsuz ADH Sendromu denilen tabloyla karakterizedir. Plazma sodyum seviyelerinin düşmesi bağlı (hiponatremi) tablosuyla kliniğe başvurur. Hastanın klinik bulguları iştahsızlık,bulantı,kusma,konfüzyon ve komadır. Tedavisi öncelikle su kısıtlamasıdır. Daha sonra düşen sodyum yerine yavaş yavaş konur saatte 1.5meq geçmiyecek şekilde ve hastada demoklosiklin tedavisi başlanır.

Oksitosin:
Doğumda düz kasların rahimin kontraktilitesini ( kasılmasını ) sağlayarak doğum işlevini gerçekleştirir. Düz kaslar üzerine etkisi vardır. Ayrıca meme başında sütün gelmesinide sağlayan hormonlardandır.

Peki Bu Hormonlar Hipofizden Neden Fazla salgılanır?

Bu sorunun cevabı birden çoktur. Çünkü hipofiz hormon salınımını hipotalamustan aldığı uyarılarla yapar. Eğer hipotalmus-hipofizer aksında bi sorun varsa bu hormonun eksik yada fazla salgılanmasına neden olur. Bir başka sebep hedef organ eğer hormona karşı direnç geliştrimişsse hipofiz bu direnci kırmak için daha fazla hormon salgılar. Bir başka ve en çok rastlanılan sebep ise hipofiz tümörleridir. Hipofiz adenomları aşırı miktarda ilgili hormonu salgılayarak yukarıda belirttiğim semptomlara yol açar. Bu durumda ilgili adenoma yönelik girişimlerin yapılması gerekmektedir. Hormonların eksik salgılanmasıda yine eğer hipofiz kaynaklıysa hipofizer yeterzsizlik sendromu dediğimiz, hipofizin yeteri kadar hormon salgılayamamsıyla karakterizedir ( Bununda birden çok sebebi vardır).

Peki hangi adenomlarda/tümörlerde ne tür girişimler yapılır?

Öncelikle belirtmemiz gerekirki bu tümörler çeşitli komplikasyonlara yol açabilirler. Örneğin görme sinirlerine yaptıkları bası nedeniyle gözlerin yukara kaymasına neden olabilirler. 3,4 ve 6. Kafa içi sinirlerine bası nedeniyle gözün dış yana kaymasına neden olabilirler yada dura materin ( beyin zarı ) gerilmesine bağlı olarak baş ağrısı bilinç bozukluğu yapabilirler.
Non Fonksiyonel( Herhangi bir hormon salgılamayan hipofiz tümörlerinde): Primer(öncelikli) tedavi semptomların varlığında her zaman cerrahidir bunun yanı sıra kalan ulaşılamayan kitleyi küçültmek için Radyoterapi uygulanır.
Prolaktinoma ( Prolaktin Salgılayan Tümörlerde ) : Primer tedavi ( öncelikli ) dopamin antagonistleridir ( bromokriptin,kabergolin ). Bu verilen ajanlar (ilaçlar) çok büyük bir hasta grubunda prolaktin düzeylerini düşürür cinsel fonksiyonları düzeltir. Dopamin antagonistlerinin kullanılamayacağı çok yaşlı,çeşitli kardiak(kalple ilgili) ve diğer sorunları olan hastlarda cerrahi tedavi uygulanmalıdır. Aynı zamanda kitle eğer diğer komşu yapılara bası uygulamaya başlamış ve medikal tedavi yetersiz kalmışsa yine cerrahi tedavi seçilmelidir.
Akromegali ( Growth Hormon Salgılayan Tümörlerde ) : Primer tedavi cerrahidir. Bu tedavi eğer etkili değil ve yetersiz ise okreotit ve bromokriptin tedavisi kullanılmalıdır. Bu tedavi tümör yapısını küçültmez, hormon düzeylerini baskılayıcı etki yaparlar. Radyoterapi pek etkili bir yöntem değildir çünkü sonuçları yıllar sonra ancak alınabilir.
Cushing Hastalığı ( ACTH Salgılayan Hormon Salgılayan Tümörlerde ) : Primer tedavi cerrahidir. Bu başarısız ve etkili değil ise ilaçla kortizol sentezinin baskılaması denenmelidir. Son çare olarak bilateral adrenalektomi(böbrek üstü bezlerinin cerrahi olarak çıkartılması) seçeneği kullanılır fakat bu Nelson Sendromuna yol açabileceği için pek istenmeyen bir yöntemdir.

Yazarın Yorumu:
Hormonlar vücudumuzun dengesini sağlayan cambazlar gibidirler, eksiklikleri veya fazlalıklarında çok gürültülü semptom verirler. Hormonlar gerek hayat kalitesi açısından, gerekse yaşamımızı sürdürebilmemiz açısından belirli bir dengede olması gerekmektedir, bu dengenin bozulması durumunda yapılacak en önemli şey bu hastalığın mümkün olan en kısa sürede vücutta kalıcı etkiler yapmadan tedavi edilmesidir. Bu hormon bozukluklarında sürat ve doğru teşhis çok önemlidir. Özellikle tümörlerin cerrahi girişimlerinde uygun cerrahi ekip çok önemlidir. En az yılda 50 hipofiz ameliyatı yapan alanında yetkin bir cerraha gitmenizi öneririm, çünkü hipofiz ameliyatları tecrübe ve yetenek gerektirmektedir. Her cerrah hipofiz ameliyatı yapamayacağı gibi, sizde yetkin bir kişinin ellerinde değilseniz ameliyatın komplikasyonlarıyla baş başa kalırsınız. Akromegali ve Diabetus İnsipudustada erken tanının önemi büyüktür. Akromegali eğer tedavi edilmezse ilerleyici bir hastalıktır ve bu hastalar en çok serebral kanama ve kardiyak nedenlerle erken yaşlarda ölüm riski altındadırlar. Hertürlü Sorularınızı Yorumlar Köşesine yazabilirsiniz. Herkese Sağlıklı Mutlu ve Huzurlu Günler Dileğiyle…

Dr. Ahmet BAHADIR UÇAR

2011 Tüm Hakları Saklıdır. Yazı yazarın izni olmadan hiç bir makalede,dergide sitede yayımlanamaz…

Telif Hakları Genel Müdürlüğü, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Aksi Takdirde Yasal işleme başvurulacaktır. Bütün eserler Tibbiyardim.com Sağlık Personelleri ve Profesyonelleri tarafından yazılmaktadır.


facebook-paylas

Etiketler

Yazar bahadir

» 332 yazısı bulunmaktadır.

17 Yorum

  1. Gul ciftci diyor ki:

    Merhaba ,ben 5 temusda hipofiz amaliyati oldum amaliyattan sonra komplikasyon meydana geldi o da Diabetus insipitus, su anda ben Desmopressin kullaniyorum. Ben yurtdisinda kaliyorum.Ben kendimi iyi hissetmiyorum, surekli basim agriyor anlim ve burnuma dogru agrilar yuzum de sislik basimin ustunde basinc var. Ne yapmaliyim? Bana yardimci olurmusunuz .

    Sevgilerimle Gul Ciftci

    • bahadir diyor ki:

      Sn Gul Çiftçi ;
      Desmopressin olarak doktorunuz verdiği ilaç yerinde bir tedavi. Bu tip ameliyatlardaki komplikasyon riski hiç bir zaman 0 değildir ve olabilmektedir. Doktorunuza tekrar başvurarak şikayet ettiğiniz bulguları anlatın. Bu belkide kafa içi basıncının artmasına bağlı şikayetler olabilir ama bunun için ayrıntılı tetkikler ve ayrıntılı bir inceleme gerekmekte. Doktorunuzla temas halinde kalın ve şikayetlerinizi en kısa zamanda doktorunuza bildirin, büyük ihtimalle doktorunuz tedavisindeki ilaç dozlarında bir ayarlama yapacaktır. Yorumunuz için teşekürler…

      Stj. Dr. Ahmet Bahadır UÇAR tibbiyardim.com editörü. Mutlu ve Sağlklı günler dileğiyle….

      • Gul ciftci diyor ki:

        sn Bahadir,cok tesekurler cevabiniz icin.
        Su anda ben cok iyim sikayetlerim azaldi, size tamamen iyilesdim diye bilirim.Isime ve okuluma basladim.ikinci defa emar cekildi sonuclar iyi sadece burun boslugunda sivi birikmis onun tedavisini gordum.kimse amaliyatdan korkmasin. Mutlu ve saglikli gunler dilegile.

  2. nura diyor ki:

    salam. hekim mende HIPOFIZIN ADINOMASI VAR 22 24 ML boyukluyunde prolaktin cox yuksekdi hekim derman olaraq parlodel qebul etmemi meslehet gorub bunu duzenli olaraq her gun 1 tabletka qebul edirem yarim tabletka seher yarim tabletka axwam. dowunde sud gelirdi adet gorme kesilmiwdi parlodel qebul edenden sonra 45 yawimdan adet gormeye bawladim. indise adet gormeye 1 hefte qalmiw baw agrilar olur urek doyuntuleri artir. siz ne meslehet gorursuz men bu tabletkayla yawamima davam edim ya emeliyyat olum???????

  3. sevim diyor ki:

    mrh benimde prl degerim 153 beyin mr cekildi,dr beni noroloji uzmanina sevk etti,ve adennome,tumor oldugunu soyledi.dostinex kullaniyorum haftada iki kere biraz dusme olmus bu iyimi,cok tedirginim.beni biraz bu konuda bilgilendirirseniz cok rahatliycam simdiden tesekkur ederim.
    31 yasindayim yeni evliyim cocuk dusunucektim hemen dr gittim hersey normalmi cocuk dusunuyorum diye orda belli oldu,,cocuk dusunmemi,cocuk olmasini engellermi beni ne gibi zorluklar bekler merak ediyorum.saygilarimla

  4. arzu diyor ki:

    Merhaba
    Bende hipofiz yetmezliği var.Bundan dolayı ilaç kullanmadan adet olamıyorum,hamile kalamıyorum ve başarılarım , nedenini bilmediğim halsizlikler oluyor 1 de kilo sorunu tabi doktorumum bana söylediği anne karnında gelişimim esnasında hipofiz yetmezliğimin oluştuğu bunun kesin tedavisi varmı acaba ?
    İlginiz için şimdiden teşekkürler.

    • bahadir diyor ki:

      Merhabalar Arzu Hanım;

      Bu konuda benim bildiğim kalıcı/kesin herhangi bir tedavi yöntemi bulumamakta ancak yine de konunun uzmanı bir endokrinoloji uzmanına görünerek daha ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. Mutlu ve Sağlıklı Günler Dileğiyle…

      Stj. Dr. Ahmet Bahadır UÇAR
      Tibbiyardim.com Editörü…

  5. ESRA GÜNDOĞDU diyor ki:

    Sonuç :
    Hipofiz gland sol yarısında yaklaşık 7x8x5 mm boyutunda ,hipofiz gland sağ yarısında posterior yerleşimli yaklaşık 3x4x4 mm boyutunda IVKM sonrası dinamik incemelerde normal hipofiz glanda göre daha az ve geç kontrastlanan iki adet mikroadenom ile uyumlu görünüm

  6. ESRA GÜNDOĞDU diyor ki:

    Merhaba,
    3 ay önce çektirdiğim Mr sonucu aşağıdadır bu yazıyı okuduktan sonra açıkcası biraz tedirgin oldum. Acaba burda yazanlar benim içinde geçerli olabilirmi? Ne safada acaba benim kistim? Dostinex tedavisine başlandı.Bana yardımcı olabilirmisiniz lütfen?
    Sonuç :
    Hipofiz gland sol yarısında yaklaşık 7x8x5 mm boyutunda ,hipofiz gland sağ yarısında posterior yerleşimli yaklaşık 3x4x4 mm boyutunda IVKM sonrası dinamik incemelerde normal hipofiz glanda göre daha az ve geç kontrastlanan iki adet mikroadenom ile uyumlu görünüm izlendi.

  7. gül ürerer diyor ki:

    Cushing tanısıyla bütün testlerim yapıldı,İPSS dahil.Hipofiz+süranelde adonem bulundu.İlaç baskılamadı.Doktorum cerrahi işlem için acele karar vermek istemiyor.Benim sorum,eğer amelyat olmasam ne olur?Cushing sıkıntılarının %80nini yaşıyorum.Tansiyon ve şeker ilaçlarıda kullanıyorum.Çözüm amelyat ise bir cerrah önere bilirmisiniz? SAYGILARIMLA

    • bahadir diyor ki:

      Merhaba Gül Hanim;

      Hipodfiz ve sürrenal adenomunuzun önce boyutları ve hormon düzeyleriyle ilgili ayrıntılı bir bilgi almamız gerekiyor. Ancak eğer çok aktif adenomlar ise ameliyat şart görünüyor. Çünkü uzun süre cushingli kalmak hem sizin yaşam standartlarınızı olumsuz şekilde etkileyecek ( aşırı kilo, aydede yüzü, depresyon, bufalo hump ( bufalo hörgücü ) , diabetteki kullanılan insülin miktarının yükseltilmesi… ) . Bu yüzden değerler elimde olmadığı için en güzel yöntem doktorunuzla sıkı bir temas için de olmanız ve eğer kandaki hormon düzeyleriniz yüksek ise başarılı bir nöroşürji ve nefroloji uzmanına ameliyat olmanızdır. Bu konu da etik gereği şu doktor iyidir diyemiyorum.

      Saygılarımla…
      İnt. Dr. Ahmet Bahadır UÇAR..

  8. tuğba yılmaz diyor ki:

    selamlar doktor bey , benim eşimde azosperm var ve testestoron hormonu çok düşük doktora gittik ve testogel diye jel verdi eşim bunu 3 ay boyunca kullandı .kullandıktan sonra yeniden doktora gitti ve testeron hormonu her zamakinden daha düşük çıktı. Doktor bey ben anlamadım niye böyle oldu demiş, eşime yeniden testogel jel verdi. bu sefer 15 günlük sabah -akşam günde iki kere kullanmasını istemiş. bu durumun sebebi hipofiz hormonları eksliği olabilirmi tedavisi var varsa n nereye başvurmamazı gerekiyor .bana cevap yazarsanız sevinirim şimdiden teşekkür ederim

    • bahadir diyor ki:

      Tuğba hanım azosperminin birden çok sebebi mevcut. Yazdığım şu konudan okumaya başlarsanız konu hakkında detaylı bilgi edinebilirsiniz.http://www.tibbiyardim.com/kisirlik.html . Sormak istediğiniz başka konularda lütfen daha ayrıntılı labaratuvar sonuçları ile beraber bana yazınız. Saygılarımla..

  9. nazli diyor ki:

    Bende gh eksikliği tsh fazlalığı ve vazopressin eksikliği var üçünün aynı anda bulunmasının sebebi nedir

  10. serpil diyor ki:

    merhaba doktor bey bende hipofiz bezının sarkaması göruldu cok korkuyorum sızce bu bır cerragı mudahale gerektırır mı bır de bu bır tümör baslangıcı olabılırmı
    lutfen benı aydınlatırmısınız

  11. mehmet diyor ki:

    MERHABA BEN 2001 YILINDA HİPOFİZ AMELİYATİ OLDUM ŞU AN 35 YAŞINDA YIM 6 YILLIK EVLİYIM ÇOCUK İÇİN HASTANE YE GİTTİM HORMON BOZUKLUGU NEDENİ İLE BANA SUSTANON AMPUL 3 TANE VE DELTACOTRİL SÜREKLİ KULLANMAM GEREKTİĞİNİ SÖYLENDİ ŞU AN 2 YAŞINDA BİR OĞLUM VAR






Ana Sayfa

Anasayfa Anasayfa için tıklayınız !

ARA Tibbiyardim.com

Reklamlar